Szkody zdrowotne spowodowane alkoholem

Ze spożywaniem alkoholu wiąże się ponad 200 rodzajów chorób i urazów. Alkohol etylowy (C2H5OH) jest substancją PSYCHOAKTYWNĄ z kategorii depresantów i zajmuje niechlubne TRZECIE miejscu wśród czynników ryzyka dla zdrowia, ustępując tylko paleniu tytoniu i nadciśnieniu tętniczemu. Najnowsze badania nie pozostawiają też złudzeń, że używanie alkoholu etylowego jest ZAWSZE szkodliwe dla zdrowia, niezależnie od spożywanej ilości i rodzaju wypijanego alkoholu. W szczególności alkohol zwiększa ryzyko zapadania na NOWOTWORY ZŁOŚLIWE, w szczególności raka jamy ustnej, gardła, krtani, przełyku, wątroby i okrężnicy.

  1. Powikłania somatyczne

U osób, które piją intensywnie alkohol, powikłania somatyczne powstają z powodu:

  • Toksycznego, czyli trującego działania alkoholu na wiele narządów wewnętrznych człowieka.
  • Nieprawidłowego odżywiania się i zaburzeń wchłaniania pokarmu.
  • Większej podatności na infekcje i choroby zakaźne, urazy oraz wypadki.

Przewlekle spożywanie alkoholu prowadzi do zburzeń następujących układów:

Układ nerwowy

Układ nerwowy, a zwłaszcza mózg, jest szczególnie wrażliwy na działanie alkoholu. Odczuwamy to po spożyciu alkoholu jako uczucie tzw. „rauszu”, nietrzeźwości, upojenia czy śpiączki. Do najczęstszych powikłań układu nerwowego z powodu picia należą:

  • polineuropatia (zapalenie wielonerwowe) – silne uczucie pieczenia w kończynach, szczególnie nogach i ich drętwienie, mrowienie;
  • miopatia alkoholowa (zmiany mięśniowe) – osłabienie siły i zanik mięśni – uczucie nóg „jak z waty”;
  • neuropatia wzrokowa – uszkodzenia oka, powodujące zaburzenia widzenia;
  • drgawkowe napady abstynencyjne – nazywane często „padaczką alkoholową”, występują od 5 do 15% osób uzależnionych po przerwaniu intensywnego picia alkoholu;
  • encefalopatia Wernickiego – występuje u ok. 5–10% osób uzależnionych od alkoholu. Objawia się oczopląsem, podwójnym widzeniem, niezbornością ruchów, niedowładem, napadami drgawkowymi, zaburzeniami przytomności.

Układ pokarmowy

Najczęstsze uszkodzenia układu pokarmowego wynikające z długotrwałego oddziaływania alkoholu to:

  • Uszkodzenie błon śluzowych – występowanie stanów zapalnych jamy ustnej, przełyku, żołądka, dwunastnicy; zaburzenia perystaltyki (ruchów jelit) i wchłaniania pokarmów, prowadzące do niedożywienia i spadku wagi; przewlekłe stany zapalne nierzadko prowadzą do nadżerek i krwawień spowodowanych pęknięciami błon śluzowych.
  • Uszkodzenie wątroby – wątroba jest szczególnie podatna na uszkodzenia, ponieważ jest głównym miejscem metabolizowania, czyli przetwarzania alkoholu w organizmie; wyróżnia się trzy fazy alkoholowej choroby wątroby:
  • Stłuszczenie – polega na nadmiernym odkładaniu się tłuszczu w komórkach wątroby. Objawy: dolegliwości w okolicy prawego podżebrza i wyraźne powiększenie wątroby. Jest procesem odwracalnym, tzn. ustępuje po zaprzestaniu picia.
  • Zapalenie – objawy i dolegliwości zapalenia są bardziej nasilone niż w przypadku stłuszczenia. Stan zapalny może być odwracalny po zaprzestaniu alkoholu, ale w ciężkich przypadkach prowadzi do zgonu.
  • Marskość wątroby – najbardziej zaawansowane uszkodzenie wątroby. Jeżeli osoba z zapaleniem wątroby pije nadal alkohol, jej wątroba ulega zwłóknieniu, czyli właśnie do marskości wątroby. Objawy to: ogólne osłabienie, chudnięcie, obecność płynu w jamie brzusznej, obrzęki, żółtaczka, żylaki przełyku. Marskość jest procesem nieodwracalnym, jednak zachowanie abstynencji może zwolnić ten proces. Na podłożu marskości wątroby może rozwijać się rak wątroby.
  • Uszkodzenie trzustki – aż ok. 65 ostrych i przewlekłych zapaleń trzustki jest spowodowane nadmiernym piciem alkoholu. Przewlekłe zapalenie trzustki prowadzi do cukrzycy.

Układ krążenia

Najczęstszymi schorzeniami układu krążenia wywołanymi przewlekłym i intensywnym piciem są:

  • Nadciśnienie tętnicze – choruje na nie 10–30% mężczyzn nadużywających alkoholu. Jest ono głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia krwotoku mózgowego, udaru i zawału serca. Badania wskazują, że abstynencja może częściowo ustabilizować nadciśnienie.
  • Kardiomiopatia – nieprawidłowe działanie serca, spowodowane osłabieniem kurczliwości mięśnia sercowego, prowadzące do zaburzeń pracy serca i niewydolności krążenia.
  • Zaburzenia rytmu serca – może pojawić się zarówno na skutek zatrucia alkoholem, jak i jego przewlekłego spożywania. Skutkiem długotrwałego picia jest migotanie i trzepotanie przedsionków serca. Arytmia serca jest jednym z powodów nagłych zgonów wśród osób uzależnionych od alkoholu.
  • Zaburzenia hematologiczne – uszkodzenia szpiku kostnego, które uniemożliwiają prawidłowe działanie układu krwiotwórczego.
  • Choroby naczyń mózgowych – skutkiem chorób naczyń mózgowych są m.in. udary. Powstają na skutek zwężenia się lub zamknięcia („zatkania”) naczynia mózgowego lub wydostania się krwi poza naczynie, tj. krwotoku w mózgu. Udar w wielu przypadkach kończy się śmiercią pacjenta lub prowadzi do niepełnosprawności różnego stopnia w wyniku paraliżu ciała, zaburzeń mowy i jej rozumienia, utraty umiejętności pisania i czytania.

Układ oddechowy

Przewlekłe zapalenia błon śluzowych tchawicy i oskrzeli, które często występują u osób nadużywających alkoholu, prowadzą do uszkodzenia gruczołów śluzowych i rzęsek. Ich zadaniem jest usuwanie z dróg oddechowych różnego rodzaju pyłków i bakterii. Na skutek uszkodzeń bakterie i pyłki dostają się do układu oddechowego, zwiększając jego podatność na zakażenia. Chorobą, która często występuje u osób uzależnionych od alkoholu, jest gruźlica płuc.

Układ moczowy

Nadużywanie alkoholu może powodować wzrost stężenia kwasu moczowego we krwi, co prowadzi do dny moczanowej, czyli zapalenia stawów spowodowanego gromadzeniem się w nich złogów (kryształków) moczanowych. Toksyczne działanie alkoholu może również prowadzić do uszkodzenia nerek i ich niewydolności.

Układ endokrynny

Intensywne spożywanie alkoholu powoduje zaburzenia hormonów płciowych, tarczycy i nadnerczy. Zaburzenia  hormonów płciowych u mężczyzn skutkują osłabieniem wydolności seksualnej, uszkodzeniem plemników i zmniejszeniem ich ruchliwości, co może utrudniać poczęcie dziecka. U kobiet zaś pojawiają się zaburzenia miesiączkowania, bezpłodność oraz wcześniejsze przekwitanie.

Układ odpornościowy

Jego funkcja to obrona organizmu przed obcymi substancjami, w tym wirusami i bakteriami. Alkohol hamuje funkcję obronną układu odpornościowego, co powoduje zwiększoną podatność na choroby zakaźne, zapalenie płuc, gruźlicę, a nawet nowotwory.

  1. Powikłania psychiatryczne

U znacznej liczby osób nadużywających alkoholu występuje obniżenie nastroju i stany depresyjne, które u osób uzależnionych mogą utrzymywać się przez okres wielu tygodni po zaprzestaniu picia. Niekiedy towarzyszą im myśli samobójcze. Liczne badania wskazują, że u osób uzależnionych od alkoholu występują zaburzenia pamięci, trudności z myśleniem i kojarzeniem faktów. Toksyczne działanie alkoholu prowadzi do zubożenia zainteresowań, osłabienia motywacji do działania, zdolności planowania itp.

Do najcięższych powikłań psychiatrycznych należą:

  • Majaczenie alkoholowe – najczęściej spotykana psychoza alkoholowa. Występuje u 5% osób uzależnionych w ciągu pierwszych 72 godzin od zaprzestania picia. Początkowo objawami majaczenia są: niepokój, lęk, bezsenność. Później dołączają się zaburzenia świadomości (brak orientacji co do miejsca i czasu), urojenia, iluzje i omamy. Chory widzi niezwykłe stwory, zwierzęta, dziwne twarze i postacie. Może czuć chodzące po nim owady. Niekiedy odczuwa dziwne smaki i zapachy. Wydaje mu się, że bierze udział w jakichś wydarzeniach, w które jest mocno zaangażowany. Chory może się też czuć zagrożony i sam atakować towarzyszące mu osoby, uznając je za swoich prześladowców. Charakterystyczne la majaczenia jest to, że jego objawy nasilają się w nocy. Powyższym objawom towarzyszy przeważnie ciężki stan somatyczny z wysoką gorączką i zaburzeniami elektrolitów, który może doprowadzić do niewydolności krążenia i zgonu. Taki stan trwa zazwyczaj kilka dni. Wymaga leczenia szpitalnego.
  • Halucynoza alkoholowa – występuje po przerwaniu spożywania alkoholu. W przebiegu halucynozy chory słyszy głosy, które grożą mu, oskarżają lub żywo dyskutują na jego temat. Zdarza się, że nakazują popełnienie samobójstwa („powieś się… powieś”). Choremu może wydawać się, że wrogie mu osoby dysponują aparaturą podsłuchową, więc słyszą go przez ściany, sufit czy podłogę. Choroba trwa zwykle od kilku dni do kilku tygodni i wymaga leczenia szpitalnego.
  • Przewlekła halucynoza – polega na utrzymywaniu się wyżej wymienionych objawów halucynozy, najczęściej „głosów”, przez wiele miesięcy a czasem lat.
  • Paranoja alkoholowa – zespół „Otella”, obłęd zazdrości. Pojawia się u mężczyzn ok. 40. roku życia. Objawia się nadmierną podejrzliwością wobec partnerki. Osoby chore zadręczają pytaniami odnośnie do niewierności małżeńskiej, żądają wyjaśnień, sprawdzają bieliznę, szukają śladów na ciele. Zdarza się wymuszanie przyznania się do zdrady i pogróżki wobec wymyślonych kochanków. Schorzenie jest przewlekłe i oporne na leczenie.
  • Psychoza Korsakowa – występuje po wielu latach intensywnego picia. Główne objawy to silne zaburzenia pamięci, brak orientacji w miejscu i czasie, zapełnianie luk w pamięci zmyślonymi zdarzeniami.

Źródło: https://www.parpa.pl/index.php/e-publikacje